ایران اولویت بایدن نیست

به نظر می رسد مساله هسته ای ایران اولویت بایدن نیست با این حال دلایلی وجود دارد که نشان می دهد باید دو طرف مذاکره کنند

به گزارش دیدبان اقتصاد و کسب و کار (Eco Business Watch) همانطور که پیش بینی می شد ایران اولویت دلت بایدن نیست و آنطور که چاینامیل در گزارشی نوشت به رغم آن که وزیر امور خارجه ایران در گفتگو با سی ان ان خواستار برنامه ریزی دو کشور برای بازگشت به برجام شده اما سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا گفته هنوز برای تصمیم گیری در این مورد زود است با این حال آن چه مسلم است بازگشت به برجام موضوع مورد توافق در دولت بایدن است اما اکنون زمان مهم است و شرایط بازگشت در مقایسه با گذشته تغییر کرده است.

نگاهی به رفتار دولت دمکرات اوباما نشان می دهد وی در آن زمان به شدت برجام و تلاش های دولت برای توافقی جامع را تبلیغ و بزرگ نمایی کرده بود و بر اساس آن قرار شد ایران برنامه هستی خود را محدود کند و جامعه جهانی نیز کلیه تحریم های تهران را لغو کرده و آژانس نیز مسئولیت نظارت بر اجرای برنامه های صلح آمیز هسته ای ایران را بر عهده گرفت.

با این حال با روی کار آمدن ترامپ وی بارها از توافق هسته ای ایران ابراز نارضایتی کرد و حتی یک طرفه خروج از توافق را در ماه مه 2018 اعلام کرد. این رفتار نیز توسط ایران بعد از دوره ای که هنوز به مفاد برجام پای بند بود تلافی شد. ایران معتقد بود که ایالات متحده ابتدا قرارداد را نقض کرده و سپس شروع به تعلیق اجرای برجام کرد.

در این بین با روی کار آمدن دولت جدید در ایالات متحده اما حرف های جدید در این باره زده می شود ازجمله این که باید کشورهای دیگری مانند عربستان نیز در جریان توافق به جمع کشورهای طرف مذاکره بپیوندند. بر اساس گزارش چاینامیل توافق برجام در زما اوباما اگرچه توافقی مهم بود اما جز آمریکا سایر کشورها در برابر آن قدرت چندانی نداشتند به همین دلیل بود که وقتی ترامپ از آن خارج شد هیچ کشوری نتوانست عملا مانع از منتفی شدن اثر این توافق شوند.

از سوی دیگر عربستان و رژیم صهیونیستی در برابر این توافق با دیده خصومت مدارانه می نگرند و این تناقض ها باعث شده تا ضرورت یک بازبینی دقیق در این توافق از سوی آمریکا و سایر کشورها احساس شود و به همین دلیل نیز بازگشت به توافق به نظر می رسد پیچیده تر از آن است که تصور می شود.

بیش از دو سال است که ایالات متحده یک جانبه از توافق هسته ای ایران خارج شده و ایران نیز از فرصت استفاده کرده و توان هسته ای خود را تقویت کرده است. بعلاوه ، بیماری همه گیر COVID-19 تأثیر بسزایی در جامعه بین المللی داشته است. لذا می توان گفت که زمان تغییر کرده و ورود مجدد به توافق برای ایالات متحده و ایران آسان نیست. از این گذشته، انعقاد هرگونه توافق نامه بین المللی ارتباط تنگاتنگی با شرایط جدید دارد و لذا فضای چانه زنی دو طرف نیز نوسان خواهد داشت. لذا با بررسی در مورد اقدامات فعلی هر دو طرف، مشخص است که آنها در پذیرفتن قرارداد جدید شرایط جدیدی را مطرح خواهند کرد.

بر این اساس با آن که ایالات متحده و ایران شرایط ورود مجدد به برجام را طرح کرده اند، اما واضح است که هنوز فضای چانه زنی معقول بین دو طرف ایجاد نشده است. پیش بینی می شودابتدا هر دو طرف امتیاز ندهند زیرا در شرایط کنونی سطح اعتماد بین دو طرف بسیار پایین است. از سوی دیگر در مورد اینکه چه کسی ابتدا امتیاز بدهد، درجه خاصی از بازی با جمع صفر وجود دارد.

با این حال ایالات متحده و ایران هر دو نیاز به توافق دارند. برای ایالات متحده بدیهی است که دولت بایدن بر روی موضوعات داخلی بیشتر تمرکز خواهد کرد و فعلا با مهار بیماری همه گیر کرونا مقابله خواهد کرد و اقتصاد را در مراحل اولیه در اولویت قرار خواهد داد. اما از نظر سیاست خارجی، دولت بایدن همچنین سعی خواهد کرد راه های کم هزینه ای را برای حفظ رهبری بین المللی خود پیدا کند.

دیگر ان که اگر توسعه توانایی های هسته ای ایران بدون محدودیت باشد، به طور حتم از نفوذ ایالات متحده در خاورمیانه کاسته می شود  که به نوبه خود بر رهبری جهانی آن کشور تأثیر می گذارد. با این حال برای ایران، تحریم های اقتصادی و تأثیر کووید 19 اقتصاد را فلج کرده و تعارضات اجتماعی را افزایش داده است. لذا لغو کامل یا برداشتن نسبی تحریم های آمریکا علیه ایران برای اقتصاد ایران مفید خواهد بود.

با این وجود ، بالاخره مذاکرات به چانه زنی پیچیده ای نیاز دارد و هر دو طرف برای یک فضای چانه زنی مناسب باید آماده شوند. تا آنجا که به وضعیت فعلی هر دو طرف مربوط می شود، چانه زنی و سازش دو طرف به میزان شرایط و سختی آن بستگی دارد. هرکسی که شرایط سخت تری داشته باشد اول امتیاز خواهد داد.

اگرچه دولت بایدن در طول مبارزات انتخاباتی بارها اظهار داشته است كه امیدوار است توافق هسته ای ایران قابل اجرا باشد، اما هرگز به طور واضح اعلام نكرده است كه به زودی پس از روی كار آمدن به توافق هسته ای ایران خواهد پیوست. برای دولت بایدن، مسئله هسته ای ایران اولویت نیست.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.