دولت تولید ارز را مختل کرد

نگاه مهندس غدیر قیافه عضو کمیسیون صادرات اتاق بازرگانی ایران به موضوع بازگشت ارز صادراتی

یکی از چالش های جدی در مسیر بازگشت ارز صادراتی سیاست ها وقوانین و دستورالعمل هایی است که بانک مرکزی در پیش گرفته است. بانک مرکزی با سختگیری هایی که در مسیر بازگشت ارز انجام می دهد نه تنها بازگشت ارز، بلکه تولید ارز را نیز دستخوش تغییرات شدیدی خواهد کرد و قطعا دیر یا زود صادرات به این دلایل کاهش یافته و یا حتی متوقف می شود. بنابراین پیش بینی می شود صادرکننده خوشنام و دارای برند و با تفکر ملی که به آبروی صادراتی خود علاقمند است با این شرایط عطای صادرات را به لقای آن خواهد بخشید.

وقتی صادرکننده قادر نیست حتی مبالغ اندک صادراتی خود را حواله کند، یا بفروشد و یا در مسیر تولید خود از آن استفاده ببرد چاره ای نخواهد داشت جز این که صادرات خود را کاهش دهد. از طرفی نگه داشتن ارز صادراتی در بانک های خارج از کشور مشکل دیگری است که برای هیچ صادرکننده منفعتی ندارد زیرا این ارز باید به مصرف تولید برسد.

باید گفت این تصمیمات بانک مرکزی که در راستای بازگشت ارز گرفته می شود کاملا اثر عکس بر جای خواهد گذاشت و حتی مشخص نیست بتواند بازار را به یک تعادل پایدار برساند زیرا در میان مدت با کاهش حجم ارز تولیدی باعث یک ناپایداری بلندمدت خواهد شد.

نکته دیگر آن که دولت با ابزارهای خاص خود بخش خصوصی را قضاوت می کند که نتایج نادرستی در این نوع قضاوت حاصل می شود؛ به عنوان مثال دولت با بالا نشان دادن قیمت های صادراتی پایه، بخش خصوصی را در معرض بدهی بالاتری در حوزه ارز قرار می دهد و در نتیجه اعلام می دارد که 27 میلیارد دلار ارز وارد نشده درحالیکه بخشی از این ارز بخاطر تخمین بالای قیمت های صادراتی است و مبنای واقعی ندارد.

مساله مهم دیگر آن است که از ابتدا بخش خصوصی به دولت اعلام کرده بود که اختلاف قیمت ارز نیمایی و بازار آزاد می تواند تعادل را در بازار ارز به هم بزند اما دولت به این هشدارها توجهی نکرد درنتیجه با ارز 4200 تومانی و بعد ارز نیمایی عواقب این اختلاف قیمت را تقبل کرد و اکنون زمان آن است که دولت با ارز تک نرخی کنار بیاید.

دولت با تصمیماتی که در حوزه فشار به صادرکننده می گیرد عملا باعث می شود صادرکننده میدان را خالی کند. باید به صادرکننده زمان داد تا محصول خود را در بازارهای جهانی به فروش برساند و نباید این موضوعات را قضایی و کیفری کرد زیرا صادرکننده اگر بتواند ارز خود را به کشور وارد کند حتما این کار را خواهد کرد زیرا منابع ریالی ناشی از صادرات را نیاز دارد لذا باید به آن دسترسی داشته باشد و نمی توان صادرکننده را به عنوان یک اخلال گر اقتصادی یا ارزی معرفی کرد.

در عین حال دولت باید در بخش های مختلف مانند قیمت گذاری صادراتی و یا مشوق های صادراتی و یا تسهیلات صادراتی اقدامات لازم را انجام دهد. صادرکننده در زمان های مشخصی که دولت معین می کند گاها قادر به بازگرداندن ارز خود نیست این در حالی است که برخی اوقات صادرکننده قبل از صادرات به دنبال بازگشت ارز خود می رود تا با مشکل روبرو نشود درحالیکه خریدار خارجی این موضوع را نمی تواند هضم کند.

در عین حال بانک مرکزی باید مشوق هایی در اختیار قرار دهد؛ به عنوان مثال به صادرکنندگانی که در دوره قطعی تعیین شده ارز خود را به کشور وارد کرده اند تخفیف هایی ارایه شود تا در دوره بعد میزان تعهد کمتری ارایه کند؛ باید سامانه های بانک مرکزی نیز بروز شوند و در بخش های زیرساختی نیز باید مشکلات برطرف شوند.

مشکلات بانکی در نقل و انتقال ارز و تلاش برای انتقال پول از مطمئن ترین کانال، از دیگر چالش های صادرکنندگان ایرانی است. ارز حاصل از صادرات بیشتر از مسیر صرافی ها به کشور باز می گردد. جامعه صرافان جامعه ای قابل اطمینان و پویاست اما احتمال خطا در هر بخشی وجود دارد. در بعضی موارد دیده شده که چالش های اقتصادی صرافان باعث کندی یا عدم پرداخت ارز صادراتی شده است یا بعضی با طراحی و نقشه، پول صادرکننده را گرفته اند و دست صادرکننده هم از همه جا کوتاه است.

در مقابل فشار بیشتر به بازگشت ارز حاصل از صادرات به نوبه خود به ایجاد تقاضای جدید در بازار دامن زده است. نمی توان تخلف عده ای را به یک قشر تعمیم داد. صادرکنندگان ایرانی سربازان ایران در خط مقدم جبهه مقابله با تحریم های اقتصادی اند و نباید سربازان را ناامید کرد. صادرکنندگان قشر زحمت کش و پرتلاشی اند که مخاطره فعالیت آن ها  بالاست. ناامید کردن آن ها در سال جهش تولید به نفع اقتصاد کشور نیست و باید برای کاهش التهاب در بازار ارز، به دور از تصمیم های ناگهانی به دنبال راه های عملیاتی بود.

با بسته شدن راههای رسمی خروج سرمایه، صادرات کالا به ویژه توسط شرکتهای کاغذی و کارتهای بازرگانی یکبار مصرف راه اصلی خروج سرمایه است. در شرایط فعلی، خروج سرمایه نه تنها موجب کاهش درآمدهای دردسترس برای تامین نیازهای اساسی کشور می شود، بلکه به ثبات اقتصاد کلان کشور نیز آسیب جدی وارد می کند. بنابراین برای دستیابی به هدف بازگشت ارزهای صادراتی و تامین نیازهای اصلی کشور، ایجاد مکانیزمی برای اطمینان از عرضه ارز حاصل از صادرات لازم است؛ و الا عدم بازگشت بخشی از ارز حاصل از صادرات اجتناب ناپذیر خواهد بود.

ازسوی دیگر، صادرکنندگان نقش مهم و تعیین کننده ای در شرایط خاص اقتصاد کشور برعهده دارند؛ بنابراین فشار بر آنها و ایجاد اختلال در امر صادرات، خود اثر منفی بر وضعیت ارزی کشور خواهد داشت.

سیر بازگشت ارز صادراتی سیاست ها وقوانین و دستورالعمل هایی است که بانک مرکزی در پیش گرفته است. بانک مرکزی با سختگیری هایی که در مسیر بازگشت ارز انجام می دهد نه تنها بازگشت ارز، بلکه تولید ارز را نیز دستخوش تغییرات شدیدی خواهد کرد و قطعا دیر یا زود صادرات به این دلایل کاهش یافته و یا حتی متوقف می شود

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.